Ptasie pióra to wytwory naskórka, które urzekają wielu swą barwą i fakturą. Pełnią kilka funkcji, a tą najbardziej oczywistą jest utrzymanie stałej ciepłoty ciała. Ptaki tak jak ssaki są bowiem zwierzętami stałocieplnymi. Na utrzymanie stałej temperatury pozwala między innymi gromadzenie niewielkiej ilości powietrza pod piórami. Warstwa powietrze stanowi swoistą warstwę izolacyjną, zapobiegającą nadmiernej utracie ciepła. Wyróżniamy kilka rodzajów piór. Te, niezbędne do lotu to pióra konturowe. Wśród nich możemy wyróżnić między innymi lotki i sterówki. Barwne pióra są także nieodzownych elementem godów wielu gatunków ptaków. Najbardziej znane ludziom pawie pióra stanowią zachętę dla samic, które wybierają samca z najbardziej okazałym ogonem, a zatem i najlepszymi genami. Warto także zwrócić uwagę, iż ptaki o barwnym upierzeniu to głównie samotniki, nie opiekujące się potomstwem. Jaskrawe pióra są bowiem wabikiem dla drapieżników, co doprowadziłoby do zmniejszenia przeżywalności piskląt. Ptasie pióra od wieków służą również człowiekowi. Kacze pierze wykorzystywane jest do wypychania poduszek, pawie pióra służyły niegdyś do ozdoby kapeluszy, a szale boa, wykonane z piór, wciąż stanowią karnawałowe akcesoria. Skąd pochodzą ptaki? Otóż, tak jak wszystkie organizmy, powstały w wyniku ewolucji, a o ich bezpośrednim pokrewieństwie z gadami świadczy forma przejściowa pomiędzy gadami, a ptakami, którą reprezentuje praptak. Praptak posiada bowiem cechy charakterystyczne zarówno dla gadów, jak i dla ptaków. Jeśli chodzi o cechy gadzie, to najbardziej zauważalny jest długi ogon oraz uzębione szczęki. Rozpatrując cechy anatomiczne zauważyć można nie zrośnięte kości piszczelową i strzałkową czy żebra pozbawione wyrostków haczykowatych. Ogólny pokrój ciała przypomina jednak morfologię ptaków. Dziób, skrzydła czy pokrycie ciała piórami to cechy charakterystyczne dla tej grupy zwierząt. Warto także wiedzieć, że o pokrewieństwie ptaków z gadami świadczy fakt, iż w warunkach laboratoryjnych zarówno u zarodków gadów jak i ptaków można doświadczalnie prowokować powstawanie łusek bądź piór jako wytworów naskórka. Praptak stał się niezwykle ważnym ogniwem ewolucji, ponieważ jego szczątki odnaleziono krótko po tym, jak świat obiegła rewolucyjna teoria Darwina. Sowa od wieków kojarzy nam się z mądrością, ptak w klatce to symbol zniewolenia, a kruk to metafora zdrajcy. Czy jednak rzeczywiście znamy wszystkie ukryte znaczenia, jakie przypisywane są ptakom? Paw to oczywiście symbol pewności siebie, przesadnej dumy i buty. Bociana od lat obwinia się za powiększanie rodzin. Warto także wiedzieć, iż w dobie romantyzmu, bocian był symbolem tęsknoty za ojczyzną, swojskich krajobrazów, utraconego kraju. Gołębie to dla jednych posłannicy, roznoszący listy, dla innych symbole pokoju czy wysłannicy nadziei. Zgodnie z Nowym Testamentem gołąb to uosobienie Duch Świętego. Sokół znany jest ze swojego doskonałego wzroku. Bardzo popularny w mowie potocznej jest również ptasi móżdżek. Choć uchodzi on za synonim głupoty i kojarzy nam się pejoratywnie, naukowcy udowodnili, że ptaki mają relatywnie największy móżdżek spośród wszystkich kręgowców. Wiąże się to z ich rozwiniętą lokomocją. Móżdżek jest bowiem odpowiedzialny za zdolność poruszania się, równowagę ciała, właściwe napięcie mięśni.

Niewiele osób zdaje sobie sprawę z tego, że jednym z czynników umożliwiających ptakom lot jest ich dość niezwykła zdolność do podwójnego oddychania. I bynajmniej nie chodzi tu o oddychanie przez skórę, jak w przypadku chociażby płazów. Cały proces zachodzi bowiem w workowatych płucach. Kluczowe jest tu słowo workowate. To właśnie worki powietrzne, które wypełniają przestrzenie między pneumatycznymi kościami i narządami wewnętrznymi, umożliwiają ptakom przeprowadzanie tego procesu. Na czym on polega? Otóż dostające się przez tchawicę i oskrzela pod wpływem uniesienia skrzydeł powietrze dzieli się na dwa strumienie. Pierwszy przepływa przez płuca, gdzie powietrze zostaje wykorzystane i wydalone do worków przednich. Drugi wchodzi do worków tylnych, skąd podczas wydechu wywołanego opadnięciem skrzydeł i zgnieceniem worków przesuwa się do płuc. Po wymianie gazowej wraz z powietrzem worków przednich wydostaje się na zewnątrz. W skrócie można by, więc rzecz, że ptaki przeprowadzają wymianę gazową podczas wdechu i wydechu, stąd też pochodzi nazwa podwójne oddychanie. Ptasie jaja są nieodzownym elementem naszego życia, choć często nie zdajemy sobie z tego sprawy. Służą nam jako pożywienie, możemy znaleźć je niemal w każdym przepisie na ciasto czy naleśniki. Wielu z nas lubi zjeść na śniadanie jajecznicę, jajka w koszulkach czy jajka na miękko. Większość z nich to jajka kurze, jednak coraz większą popularność zyskują również jaja strusie czy przepiórcze. Jajka są również nieodłącznym elementem Wielkanocy. To święta, których Katolicy nie są w stanie wyobrazić sobie bez malowania jajek, stanowiących podstawowy element świątecznego śniadania. Nie wszystkie jajka trafiają jednak na nasze stoły. Wbrew pozorom, z większości z nich wykluwają się jednak pisklęta. Bardzo ciekawym przypadkiem jest pasożytnictwo lęgowe, które możemy obserwować na przykładzie znanych wszystkim kukułek. Samiec kukułki robi wszystko, by wybawić rodziców z gniazda, a w tym czasie samica składa w ich gnieździe jajo, łudząco podobne do jaj, które wcześniej znajdowały się w gnieździe. Niczego nieświadomi rodzice, wychowują kukułcze pisklę.

Większość ptaków słynie z tego, iż opuszcza nasze terytoria na zimę i rozpoczyna wędrówkę do tak zwanych ciepłych krajów. Polska nie jest bowiem krajem, w którym ptaki mogłyby swobodnie przetrwać okres zimowy. Składa się na to wiele czynników. Przede wszystkim brak dostępu do pokarmu. Zdolność ptaków do lotu, umożliwiająca dalekie wędrówki sprawiła, że wiele gatunków późnym latem, bądź wczesną jesienią opuszcza nasz kraj i w zwartym szyku, zwanym kluczem odlatuje w cieplejsze regiony świata. Ornitolodzy badają trasy ptasich wędrówek. Służą do tego specjalne obrączki, a ostatnio także nadajniki GPS. Jeśli chodzi o długość takich lotów, bezapelacyjnym zwycięzcą jest rybitwa popielata, która rok w rok pokonuje dystans dzielący Arktykę i Antarktykę. Wiele z obecnych w Polsce gatunków wędruje w rejony afrykańskie. Zanim jeszcze zaczęto znakować ptaki i profesjonalnie zajmować się ich wędrówkami, pierwszych obserwacji w tej dziedzinie dokonywano między innymi na podstawie artefaktów przynoszonych przez ptaki. Niejeden z nich wracał wiosną ze skrzydłem przebitym strzałą. Choć poznanie tras wędrówek ptaków niesie ze sobą wiele korzyści, stanowi to także zagrożenie dla wielu gatunków, gdyż lecące stada stają się łatwym łupem dla kłusowników. Zdolność ptaków do lotu od wieków stanowiła przedmiot dyskusji uczonych. Dziś możemy już wszystko jednoznacznie wyjaśnić. Na czym więc polega owa niezwykła umiejętność? Przede wszystkim opiera się ona na przystosowaniach anatomicznych i fizjologicznych. Najbardziej oczywiste wydaje się być wykształcenie skrzydeł, a dokładniej powstanie ich przez przekształcenie kończyn przednich. Pozwoliło to na stworzenie powierzchni nośnej. Strumień powietrza ulega rozdzieleniu po starciu z przednią powierzchnią skrzydła, pozwalając na wytworzenie podciśnienia, odpowiedzialnego za powstanie siły nośnej. Nie bez znaczenia są również pneumatyczne kości czy brak zębów, które powodują zmniejszenie masy ciała ptaka. Pozwala to na utrzymanie się w powietrzu. Niejednemu z nas zdarzył się w życiu bezpośredni kontakt z ptasim guanem. Wynika to z faktu, iż ptaki nie mają pęcherza moczowego, a systematyczne wydalanie pozwala na zachowanie stałej masy ciała. Wykształcenie grzebienia na mostku stworzyło miejsce przyczepu mięśni, odpowiedzialnych za ruchy skrzydeł. Można więc zaryzykować stwierdzenie, iż praktycznie cała fizjologia i anatomia ptaka podporządkowane są zdolności lotu.